Công trình công cộng thường đón nhiều nhóm người cùng lúc. Có người đã quen mặt bằng, có người mới đến lần đầu; có người khỏe mạnh, trong khi người khác cần xe lăn, xe đẩy hoặc sự hỗ trợ khi di chuyển.

Đặc điểm này khiến cửa chống cháy cho công trình công cộng phải đáp ứng đồng thời ba yêu cầu: thao tác mở dễ hiểu, dòng người đi qua thuận lợi và cánh cửa tự trở về đúng vị trí sau mỗi lượt sử dụng.

Một bộ cửa chịu lửa nhưng quá nặng, đóng quá nhanh hoặc sử dụng khóa khó thao tác vẫn có thể trở thành điểm cản trên tuyến di chuyển. Ngược lại, cửa mở nhẹ nhưng không tự đóng hết hành trình sẽ không duy trì được trạng thái ngăn cách như thiết kế.

Công trình công cộng đặt ra yêu cầu sử dụng riêng

Cửa tại phòng kỹ thuật thường được vận hành bởi nhân viên đã biết cách sử dụng. Với bệnh viện, trường học, trung tâm thương mại, nhà văn hóa hay trụ sở hành chính, người đi qua cửa có độ tuổi và khả năng vận động rất khác nhau.

QCVN 10:2024/BXD được ban hành để điều chỉnh yêu cầu xây dựng công trình bảo đảm tiếp cận sử dụng. Khi thiết kế cửa tại khu vực công cộng, khả năng sử dụng của người gặp khó khăn khi tiếp cận cần được xem xét cùng yêu cầu an toàn cháy và thoát nạn.

Vì thế, tiêu chí lựa chọn cửa không nên dừng ở kích thước phủ bì, vật liệu cánh hay mức chịu lửa. Chủ đầu tư cần xem xét cửa được mở bằng cách nào, lực mở ra sao, người dùng có đủ khoảng trống để thao tác hay không và cánh đóng lại như thế nào.

Cửa chống cháy cho công trình công cộng phải dễ mở ở điểm nào?

Cách mở cần rõ ràng

Người sử dụng không nên mất thời gian quan sát xem cửa cần kéo, đẩy, xoay khóa hay thực hiện thêm thao tác nào khác. Tay nắm, thanh đẩy và biển chỉ dẫn cần thống nhất với hướng di chuyển.

Tại khu vực đông người, thanh đẩy thoát hiểm có thể giúp người dùng mở cửa bằng một thao tác trực tiếp. Tuy nhiên, phụ kiện này cần được lựa chọn theo vị trí, loại cửa và phương án thoát nạn; không phải mọi cửa trong công trình đều dùng cùng một cấu hình.

Với cửa có khóa, người ở phía thoát cần mở được cửa theo phương án đã thiết kế. Việc kiểm soát người đi vào không nên làm phát sinh thêm thao tác phức tạp cho người cần đi ra.

Lực mở phải phù hợp với người sử dụng

Cánh cửa thép chống cháy thường có trọng lượng lớn hơn cửa đi thông thường. Gioăng, bản lề và tay co cũng tạo thêm lực cản trong quá trình mở.

Nếu tay co được điều chỉnh quá mạnh, trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người sử dụng xe lăn có thể gặp khó khăn. Tại bệnh viện, người đẩy giường hoặc xe thiết bị cũng khó giữ cửa trong khi điều khiển phương tiện đi qua.

Giảm lực tay co một cách tùy tiện lại có thể khiến cửa không khép hết. Phương án phù hợp phải cân bằng được lực mở và khả năng tự đóng, thay vì ưu tiên riêng một phía.

Khoảng mở phải phù hợp với dòng người

Kích thước cửa cần được xác định theo hồ sơ thiết kế và hoạt động thực tế. Cửa bệnh viện có thể phải phục vụ giường bệnh, xe lăn và thiết bị y tế; cửa trường học chủ yếu phục vụ học sinh; cửa hội trường phải xử lý dòng người tập trung trong thời gian ngắn.

Với cửa hai cánh, cần làm rõ cánh nào được sử dụng hằng ngày và khi nào phải mở cả hai cánh. Chốt cánh phụ không nên quá khó thao tác, nhưng cũng phải giữ cánh đúng vị trí khi cửa đóng.

Thoát nhanh bắt đầu từ số thao tác mở cửa

Trong điều kiện bình thường, người sử dụng có thời gian quẹt thẻ, nhập mã hoặc tìm chìa khóa. Khi cần rời khỏi khu vực nhanh, mỗi thao tác bổ sung đều có thể làm chậm dòng người.

Bởi vậy, cửa thoát hiểm công trình công cộng cần được xem xét từ phía người đi ra. Tay nắm phải dễ nhận biết, khóa không được gây nhầm lẫn và hướng mở cần phù hợp với phương án thoát nạn.

Tại những khu vực dùng hệ thống kiểm soát ra vào, chức năng an ninh và chức năng thoát người phải được tách bạch. Cửa có thể kiểm soát người đi vào nhưng vẫn phải cho phép người bên trong rời đi theo cơ chế đã được thiết kế.

Không nên đánh giá hệ thống bằng thao tác quẹt thẻ trong giờ làm việc. Cần thử thêm trạng thái mất nguồn, tín hiệu cảnh báo và phương án mở cửa từ phía thoát.

Tự đóng đúng không có nghĩa cửa phải sập nhanh

Cửa chống cháy trên tuyến thoát nạn thường cần trở về vị trí đóng sau khi người đi qua. QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 yêu cầu cửa trên đường thoát nạn có giới hạn chịu lửa phải có cơ cấu tự đóng; với cửa hai cánh, các cánh phải được đóng lần lượt.

Tay co thủy lực phải đưa cánh đi hết hành trình và tạo đủ lực để lưỡi khóa bắt vào miệng chốt. Nếu cửa dừng khi vừa chạm gioăng, nhìn bên ngoài có thể tưởng đã đóng nhưng cánh vẫn chưa được giữ chắc trong khung.

Tốc độ đóng cũng cần ổn định. Cửa đóng quá nhanh dễ va vào người đi sau, xe lăn hoặc xe đẩy. Cửa đóng quá chậm có thể bị bỏ lại ở trạng thái hé mở trong thời gian dài.

Với cửa hai cánh, bộ điều phối giữ vai trò sắp xếp thứ tự đóng. Nếu cánh có nẹp chồng mà đóng sai thứ tự, hai cánh có thể va nhau và không về đúng vị trí.

Phụ kiện cần phù hợp với từng loại công trình

Mỗi công trình có một nhóm người dùng và nhịp vận hành riêng. Cùng là phụ kiện cửa chống cháy, nhưng cách lựa chọn tại bệnh viện có thể khác trường học hoặc văn phòng.

Vị trí sử dụng Yêu cầu vận hành cần chú ý
Bệnh viện Khoảng mở cho xe, tốc độ đóng ổn định, lực mở phù hợp
Trường học Thao tác đơn giản, hạn chế va đập và nguy cơ kẹp tay
Trung tâm thương mại Dễ nhận biết hướng mở, phục vụ lưu lượng người thay đổi
Hội trường, nhà văn hóa Mở nhanh khi dòng người tập trung
Văn phòng, trụ sở Phối hợp khóa điện tử với phương án thoát nạn

Bảng trên mang tính định hướng. Loại tay co, khóa, thanh đẩy hay bộ điều phối vẫn cần được xác định theo kích thước cánh, tải trọng, vị trí cửa và hồ sơ của dự án.

Giữ cửa mở cần có phương án phù hợp

Tại bệnh viện hoặc khu vực có lưu lượng đi lại cao, nhu cầu giữ cửa mở trong giờ hoạt động là có thật. Tuy nhiên, dùng đá, móc hoặc dây buộc sẽ khiến cửa mất khả năng tự trở về khi cần.

Nếu thiết kế cho phép giữ mở, có thể sử dụng cơ cấu chuyên dụng để giải phóng cánh theo tín hiệu của hệ thống. Sau khi được nhả, tay co phải kéo cửa về khung và hoàn thành quá trình bắt chốt.

Giải pháp này cần được tính đồng bộ với hệ cửa và hệ thống điều khiển, không nên lắp bổ sung theo kinh nghiệm tại công trường.

Kiểm tra vận hành sau khi lắp đặt

Sau khi hoàn thiện, cửa cần được thử trong điều kiện gần với thực tế sử dụng. Không nên chỉ đóng mở một lần để kiểm tra bề mặt và khóa.

Cần mở cửa ở nhiều góc rồi thả để quan sát khả năng tự đóng. Lưỡi khóa phải bắt chốt, cánh không cọ sàn và tốc độ đóng không gây va đập. Cửa hai cánh phải được thử cả khi mở một cánh lẫn mở toàn bộ.

Tại khu vực có khóa điện tử, cần thử thao tác từ phía thoát và trạng thái mất điện. Với bệnh viện hoặc khu vực tiếp cận, nên kiểm tra bằng xe lăn, xe đẩy hoặc thiết bị thường xuyên đi qua cửa.

Giải pháp cửa chống cháy Nam Phát Mavi cho công trình công cộng

Nam Phát MAVI cung cấp cửa chống cháy cho công trình công cộng theo vị trí lắp đặt, kích thước ô chờ và đặc điểm người sử dụng của từng dự án.

Cấu hình cửa được xem xét từ số cánh, chiều mở đến tay co, khóa, thanh đẩy thoát hiểm và bộ điều phối. Với khu vực có kiểm soát ra vào, phương án khóa điện cần được thống nhất trước khi gia công để hạn chế khoan cắt cánh tại công trường.

Việc lựa chọn theo hoạt động thực tế giúp bộ cửa vừa đáp ứng chức năng ngăn cháy, vừa thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Kết luận

Một bộ cửa chống cháy công trình công cộng phù hợp phải cho phép người dùng nhận biết cách mở, thao tác trong thời gian ngắn và đi qua an toàn. Sau đó, cửa cần tự trở về khung, đóng đúng tốc độ và bắt chốt hoàn chỉnh.

Ba tiêu chí dễ mở, nhanh thoát và tự đóng đúng nên được xem xét ngay từ khi chọn cấu hình. Chờ đến giai đoạn vận hành mới điều chỉnh tay co, đổi khóa hoặc bổ sung thanh đẩy thường làm phát sinh nhiều thay đổi không cần thiết.

FAQs

Cửa chống cháy tại công trình công cộng có bắt buộc dùng thanh đẩy không?

Không phải mọi vị trí đều dùng thanh đẩy. Phụ kiện này cần được lựa chọn theo tuyến thoát nạn, số người sử dụng và hồ sơ thiết kế.

Tay co càng mạnh thì cửa càng an toàn phải không?

Không. Tay co cần đủ lực để đóng và bắt chốt, đồng thời không làm cửa quá khó mở hoặc đóng quá nhanh.

Có thể lắp khóa vân tay trên cửa thoát nạn không?

Có thể xem xét tùy vị trí và cấu hình. Cần kiểm tra cách mở từ phía thoát, trạng thái mất điện và ảnh hưởng của việc khoan cắt lên bộ cửa.

Cửa chống cháy có được giữ mở trong giờ hoạt động không?

Chỉ nên giữ mở bằng cơ cấu phù hợp với phương án thiết kế và có khả năng giải phóng để cửa tự đóng khi cần. Không dùng vật chèn thủ công.

Vì sao cửa đã khép nhưng vẫn chưa được xem là đóng hoàn chỉnh?

Cánh có thể đã chạm khung nhưng lưỡi khóa chưa bắt chốt. Cần kiểm tra cả vị trí cánh, khóa và đoạn đóng cuối hành trình.

Từ khóa: