Nhà xưởng thường được chia thành khu sản xuất, kho nguyên liệu, kho thành phẩm, phòng điện, phòng máy và các tuyến thoát nạn. Mỗi khu vực có loại vật liệu, thiết bị, số người làm việc và tần suất vận chuyển riêng.

Do đó, cửa chống cháy cho nhà xưởng không nên được đặt hàng đồng loạt theo một mẫu. Trước khi chọn cửa một cánh, hai cánh hay cửa cuốn, cần xác định rõ ô cửa đang bảo vệ ranh giới nào, có nằm trên đường thoát nạn hay không và được sử dụng với tần suất ra sao.

Không nên dùng một cấu hình cửa cho toàn bộ nhà xưởng

QCVN 06:2022/BXD, được bổ sung và sửa đổi tại Sửa đổi 1:2023, yêu cầu giải pháp an toàn cháy được xác định theo công năng sử dụng thực tế của gian phòng, phần nhà và toàn bộ công trình. Khi trong cùng một nhà có nhiều công năng, thiết kế còn phải xem xét biện pháp hạn chế cháy lan giữa các khu vực đó.

Nguyên tắc này đặc biệt phù hợp với nhà máy. Một khu gia công kim loại có công đoạn hàn cắt khác với khu đóng gói giấy; kho hóa chất khác với kho linh kiện khó cháy; cửa phòng điện cũng không làm nhiệm vụ giống cửa thoát hiểm cuối hành lang.

Việc phân hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ của khu sản xuất, kho cần dựa trên tiêu chuẩn, tính toán và thông số của chất cháy. Phụ lục C của quy chuẩn cũng lưu ý các trường hợp có bụi cháy và khả năng hình thành hỗn hợp nguy hiểm nổ khi xảy ra sự cố.

Bởi vậy, tên ngành sản xuất chưa đủ để kết luận toàn bộ nhà xưởng cần cùng một loại cửa thép chống cháy. Căn cứ chính vẫn là hồ sơ thiết kế PCCC, công năng từng gian phòng và vị trí của ô cửa trong hệ thống ngăn cháy.

Cửa chống cháy cho nhà xưởng tại phân khu sản xuất

Cửa giữa các khu vực có công nghệ khác nhau

Trong một dây chuyền, khu gia công nhiệt, hàn, sơn, phối trộn, đóng gói hoặc hoàn thiện sản phẩm có thể tạo ra những điều kiện cháy khác nhau. Cửa được bố trí giữa các khu vực này cần phù hợp với bộ phận ngăn cách đã được thiết kế.

Nếu cửa phải mở thường xuyên để người lao động hoặc xe đẩy đi qua, cần xem xét đồng thời khả năng chịu lửa và độ bền vận hành. Một cánh cửa nặng nhưng sử dụng tay co, bản lề hoặc khóa không phù hợp sẽ nhanh xuất hiện tình trạng xệ cánh, đóng không hết hoặc khó thao tác.

Với khu vực cần quan sát hoạt động phía bên kia cửa, có thể cân nhắc cửa có ô kính chống cháy khi cấu hình kỹ thuật và hồ sơ sản phẩm cho phép. Không nên tự cắt kính hoặc bổ sung ô quan sát sau khi cửa đã hoàn thiện.

Tần suất sử dụng ảnh hưởng đến lựa chọn phụ kiện

Cửa tại lối giao giữa hai công đoạn có thể đóng mở hàng trăm lượt trong một ca, trong khi cửa phòng thiết bị chỉ được sử dụng khi kiểm tra, bảo trì. Chênh lệch này ảnh hưởng trực tiếp đến cách chọn bản lề, tay co, khóa và cơ cấu giữ cửa.

Tay co thủy lực cần phù hợp với chiều rộng, trọng lượng cánh và điều kiện sử dụng. Lực đóng quá nhỏ khiến cửa không khép hết; lực quá lớn gây khó khăn khi công nhân phải mang dụng cụ hoặc đẩy xe hàng.

Nếu sản xuất yêu cầu cửa thường xuyên ở trạng thái mở, phương án giữ mở cần được tính ngay trong thiết kế. Cơ cấu giữ cửa có thể liên động với hệ thống báo cháy để giải phóng cánh khi có tín hiệu, tùy cấu hình công trình. Không nên sử dụng móc, dây buộc hoặc vật kê dưới chân cửa.

Cửa hai cánh cho lối vận chuyển thiết bị

Các phân khu có máy móc lớn thường cần ô cửa rộng. Trong trường hợp này, cửa chống cháy hai cánh thuận tiện hơn cửa một cánh quá khổ, đồng thời cho phép chỉ mở cánh chính khi người lao động đi lại hằng ngày.

Cấu hình cần chú ý đến chốt cánh phụ, tay co và bộ điều phối thứ tự đóng. Theo Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD, cửa hai cánh có yêu cầu giới hạn chịu lửa phải được lắp cơ cấu tự đóng để các cánh đóng lần lượt.

Nếu cánh phụ đóng trước khi cánh chính về vị trí, hai cánh có thể va nhau hoặc không khép kín. Vì thế, việc thử đóng từng cánh cần được thực hiện ngay khi lắp đặt và trong quá trình bảo trì.

Chọn cửa chống cháy cho kho nguyên liệu và kho thành phẩm

Loại hàng quyết định cách tổ chức ô cửa

Kho giấy, bao bì nhựa, vải, gỗ, linh kiện điện tử hoặc nguyên liệu hóa chất có đặc điểm cháy khác nhau. Mật độ xếp hàng, chiều cao giá kệ và phương tiện vận chuyển cũng ảnh hưởng đến phương án ngăn cách kho.

Cửa chống cháy kho hàng phải được lựa chọn sau khi đã xác định công năng kho, phạm vi khoang cháy và yêu cầu của tường hoặc vách bao che. Không nên mặc định cửa kho thành phẩm và cửa kho nguyên liệu có cùng kích thước, phụ kiện hoặc cách vận hành.

Tại kho có xe nâng, ô cửa thường chịu nguy cơ va chạm cao. Phương án mặt bằng nên bố trí khoảng thao tác đủ rộng, tránh để xe quay đầu sát cánh và khung cửa. Các cột hoặc thanh bảo vệ va chạm có thể được cân nhắc nhưng không được cản trở chiều rộng sử dụng của lối đi.

Ô cửa lớn có thể sử dụng cửa cuốn chống cháy

Khu xuất nhập hàng, băng chuyền hoặc đường xe nâng thường cần ô mở lớn. Cửa cuốn chống cháy giúp giải quyết những vị trí khó dùng cửa bản lề do hạn chế không gian mở cánh.

Khi lựa chọn, cần thống nhất kích thước ô chờ, cấu tạo màn cửa, ray dẫn hướng, trục, motor, tủ điều khiển và phương án nhận tín hiệu báo cháy. Cửa phải hạ xuống đúng hành trình và khu vực đóng cửa luôn được giữ thông thoáng.

Dù có chức năng ngăn cháy, cửa cuốn không thay cho cửa thoát người. QCVN 06 quy định lối ra có đặt cửa cuốn hoặc cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn.

Nhà xưởng vì thế vẫn phải bố trí cửa thoát hiểm độc lập, ngay cả khi khu vực kho đã có cửa cuốn lớn phục vụ xe và hàng hóa.

Cửa phòng điện, phòng máy và khu kỹ thuật

Phòng điện, phòng điều khiển, phòng máy nén khí hoặc khu vực đặt thiết bị phụ trợ thường ít người qua lại. Cửa tại đây cần phù hợp với kết cấu bao che của phòng và thuận tiện cho công tác vận hành, sửa chữa.

Cửa chống cháy phòng điện có thể dùng dạng một cánh hoặc hai cánh tùy kích thước thiết bị cần vận chuyển. Chiều mở, kích thước thông thủy và phụ kiện cần lấy theo bản vẽ thiết kế, tránh tình trạng cửa lắp xong nhưng không đủ khoảng trống để đưa tủ điện ra ngoài.

Các lỗ thông gió, đường dây và ống kỹ thuật không nên tự ý đi xuyên qua cánh cửa. Nếu phòng cần thông gió hoặc giảm áp, giải pháp phải được xử lý trong hệ thống kỹ thuật và cấu tạo bao che phù hợp, thay vì khoan cắt cửa sau khi nghiệm thu.

Khóa cửa cũng cần cân bằng giữa kiểm soát người ra vào và khả năng thoát ra từ bên trong. Không nên dùng loại khóa khiến người trong phòng phải tìm chìa khi cần rời khỏi khu vực.

Cửa trên lối thoát nạn của nhà xưởng cần gì?

Thao tác mở phải rõ và nhanh

Tại lối thoát nạn, người sử dụng phải nhận biết được hướng đi và thao tác mở cửa mà không mất nhiều thời gian. Với khu vực có số người tập trung hoặc nguy cơ chen lấn, thanh đẩy thoát hiểm có thể được lựa chọn theo yêu cầu thiết kế.

Phụ kiện này cần đồng bộ với chiều rộng cánh, loại khóa và chiều mở cửa. Việc tự lắp thêm thanh đẩy lên một bộ cửa đã hoàn thiện có thể làm thay đổi cấu tạo cánh hoặc cơ chế khóa.

Cửa phải trở về trạng thái đóng

Các cửa trên đường thoát nạn có yêu cầu giới hạn chịu lửa phải được lắp cơ cấu tự đóng theo QCVN 06.

Tại nhà xưởng, cửa thoát hiểm thường bị giữ mở để thông gió hoặc rút ngắn đường di chuyển giữa các khu vực. Cách sử dụng này làm cửa không thể hoàn thành chức năng ngăn cách khi cháy xảy ra.

Khi cần mở thường xuyên, nên xem xét hệ thống giữ cửa điện từ có khả năng nhả theo tín hiệu báo cháy, nếu phù hợp với thiết kế được duyệt.

So sánh cách chọn cửa theo từng phân khu

Tiêu chí Khu sản xuất Kho hàng Lối thoát nạn
Căn cứ chính Công nghệ và nguy cơ cháy Loại hàng, mật độ lưu trữ Số người và tuyến thoát
Tần suất sử dụng Có thể rất cao Cao tại khu xuất nhập Theo ca và tình huống khẩn cấp
Loại cửa thường gặp Một cánh, hai cánh Hai cánh, cửa cuốn Cửa bản lề có tay co
Phụ kiện cần chú ý Bản lề, tay co, khóa Chốt, ray, bộ điều khiển Thanh đẩy, tay co
Yêu cầu sử dụng Không cản dây chuyền Phù hợp xe và hàng hóa Mở nhanh, không khóa cản trở

Bảng trên chỉ dùng để định hướng. Cấu hình cuối cùng vẫn cần đối chiếu với hồ sơ thiết kế, kích thước ô chờ và yêu cầu kỹ thuật của từng dự án.

Giải pháp cửa chống cháy Nam Phát Mavi cho nhà xưởng

Nam Phát Mavi cung cấp các dòng cửa chống cháy cho nhà xưởng theo từng vị trí sử dụng, gồm cửa phân khu sản xuất, cửa kho, cửa phòng điện, cửa phòng máy, cửa thoát hiểm và cửa cuốn cho ô mở lớn.

Trước khi sản xuất, kích thước ô chờ, số cánh, chiều mở, giới hạn chịu lửa và bộ phụ kiện cần được thống nhất với bản vẽ. Cách làm này hạn chế tình trạng cửa đúng kích thước phủ bì nhưng thiếu chiều rộng thông thủy, tay co không phù hợp hoặc khóa gây bất tiện khi vận hành.

Đối với nhà xưởng có nhiều công năng, phương án cửa nên được lập theo từng khu vực thay vì dùng một cấu hình chung. Mỗi bộ cửa sẽ được xem xét theo tần suất sử dụng, phương tiện đi qua và yêu cầu ngăn cách thực tế.

Kết luận

Lựa chọn cửa chống cháy nhà xưởng cần bắt đầu từ sơ đồ phân khu. Khu sản xuất quan tâm đến công nghệ và tần suất đóng mở; kho hàng cần tính đến loại hàng, xe nâng và kích thước ô cửa; lối thoát nạn phải ưu tiên thao tác nhanh và khả năng tự đóng.

Khi các tiêu chí này được xác định trước khi đặt hàng, bộ cửa sẽ phù hợp hơn với quá trình sản xuất, hạn chế phải thay đổi phụ kiện hoặc điều chỉnh ô chờ sau khi lắp đặt.

FAQs

Nhà xưởng thường sử dụng cửa chống cháy mức nào?

Không có một mức chung cho mọi nhà xưởng. Yêu cầu phải căn cứ vào hồ sơ thiết kế, công năng gian phòng và bộ phận ngăn cháy tại vị trí lắp cửa.

Kho hàng có thể sử dụng cửa chống cháy hai cánh không?

Có. Cửa hai cánh phù hợp với ô mở cần vận chuyển xe đẩy hoặc thiết bị, nhưng cần lựa chọn đúng chốt cánh phụ và cơ cấu đóng lần lượt.

Cửa cuốn chống cháy có dùng làm cửa thoát hiểm được không?

Không. Lối ra có cửa cuốn không được công nhận là lối ra thoát nạn theo QCVN 06.

Cửa phòng điện có cần tay co thủy lực không?

Phụ thuộc yêu cầu của bộ cửa và hồ sơ thiết kế. Nếu cửa có yêu cầu tự đóng, tay co phải phù hợp với trọng lượng và kích thước cánh.

Có thể giữ cửa chống cháy mở trong giờ sản xuất không?

Chỉ nên thực hiện bằng cơ cấu giữ cửa phù hợp với thiết kế và có khả năng nhả khi nhận tín hiệu cháy. Không dùng vật kê hoặc dây buộc để giữ cánh cửa.

Từ khóa: