Cửa chống cháy trong trung tâm thương mại: An toàn cho khu đông người và khu kỹ thuật

Trung tâm thương mại tập hợp nhiều không gian có tính chất sử dụng khác nhau: khu mua sắm, nhà hàng, kho hàng, tầng hầm, phòng điện, phòng máy, hành lang và buồng thang thoát nạn. Mỗi khu vực có mật độ người, tải trọng cháy và yêu cầu vận hành riêng.

Vì vậy, lựa chọn cửa chống cháy trong trung tâm thương mại cần bắt đầu từ vị trí lắp đặt và chức năng của ô cửa. Mức EI, loại phụ kiện hay vật liệu hoàn thiện chỉ được xác định sau khi đã làm rõ cửa nằm trên đường thoát nạn, thuộc bộ phận ngăn cháy hay bảo vệ một gian phòng kỹ thuật.

Trung tâm thương mại cần ngăn cháy theo từng công năng

Quy chuẩn hiện hành yêu cầu các giải pháp an toàn cháy được xác định theo công năng sử dụng thực tế của gian phòng, phần nhà và toàn bộ công trình. Khi một tầng có nhiều công năng khác nhau, phương án thiết kế còn phải xem xét việc ngăn cháy lan giữa các khu vực này.

Cách tiếp cận này đặc biệt cần thiết với trung tâm thương mại. Khu bán hàng có thể tập trung đông người, kho phía sau chứa nhiều hàng hóa, còn phòng điện hoặc phòng máy lại có nguồn phát nhiệt và thiết bị hoạt động liên tục.

Cửa chống cháy trung tâm thương mại được bố trí để bảo vệ những ô mở nằm trên ranh giới ngăn cháy. Cửa không hoạt động độc lập mà phải đồng bộ với tường, vách, sàn, khoang đệm và phương án thoát nạn đã được phê duyệt.

Do đó, không thể khẳng định mọi cửa phòng điện, cửa hành lang hoặc cửa kho đều phải dùng chung một mức EI. Yêu cầu cụ thể còn phụ thuộc vào công năng phòng, loại bộ phận ngăn cháy, chiều cao PCCC, bậc chịu lửa và hồ sơ thiết kế của công trình.

Cửa chống cháy trong trung tâm thương mại tại khu đông người

Cửa trên đường thoát nạn

Ở khu vực có nhiều khách hàng, cửa phải dễ nhận biết, dễ thao tác và không gây cản trở khi nhiều người cùng di chuyển. Bề rộng thông thủy, chiều mở, vị trí tay nắm và phụ kiện thoát hiểm cần được kiểm tra theo thiết kế, thay vì chỉ dựa trên kích thước phủ bì của bộ cửa.

Đối với cửa trên đường thoát nạn có yêu cầu về giới hạn chịu lửa, Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD yêu cầu lắp cơ cấu tự đóng. Nếu là cửa hai cánh, cơ cấu đóng phải bảo đảm các cánh đóng lần lượt.

Chi tiết này dễ bị bỏ qua khi chọn cửa thoát hiểm trung tâm thương mại. Hai cánh đóng sai thứ tự có thể khiến cánh chính và cánh phụ va vào nhau, chốt âm không vào đúng vị trí hoặc cửa không khép kín.

Với khu vực dự kiến sử dụng thanh đẩy thoát hiểm, loại thanh đẩy cần phù hợp với cấu tạo cửa, chiều rộng cánh, cơ chế khóa và hướng thoát. Không nên tự bổ sung phụ kiện sau khi cửa đã sản xuất nếu thay đổi đó chưa được đối chiếu với cấu hình kỹ thuật.

Cửa buồng thang và khoang đệm

Buồng thang thoát nạn cần được bảo vệ khỏi khói và lửa theo phương án thiết kế. Cánh cửa tại đây phải đóng lại sau mỗi lượt người đi qua; việc chèn đá, dùng móc giữ hoặc kê vật cản làm mất chức năng này.

Tại các sàn tầng hầm, quy chuẩn có yêu cầu lối vào buồng thang thoát nạn đi qua sảnh ngăn khói trong những trường hợp được quy định, đồng thời cửa đi phải có cơ cấu tự đóng.

Tay co thủy lực vì thế cần được chọn theo tải trọng, kích thước và tần suất sử dụng của cánh cửa. Tay co quá yếu khiến cửa không về hết hành trình; lực đóng quá lớn lại làm người già, trẻ em hoặc người mang đồ khó mở cửa.

Nếu cần duy trì cửa ở trạng thái mở để phục vụ vận hành, nên sử dụng giải pháp giữ cửa có khả năng nhả theo tín hiệu báo cháy, với điều kiện phù hợp thiết kế hệ thống. Không nên giữ cửa mở bằng vật chèn cơ học.

Cửa giữa hành lang và khu bán hàng

Không phải mọi ranh giới giữa gian hàng và hành lang đều mặc nhiên cần cửa chịu lửa giống nhau. Việc bố trí phụ thuộc vào cách phân khoang cháy, chiều dài đường thoát nạn, cấu tạo hành lang và giải pháp chữa cháy tự động.

Trước khi đặt cửa chống cháy cho khu đông người, đơn vị triển khai cần kiểm tra cửa có nằm trên ranh giới ngăn cháy hay không, có yêu cầu tự đóng không và phụ kiện khóa có ảnh hưởng đến hướng thoát hay không.

Một cánh cửa đạt giới hạn chịu lửa nhưng bị khóa sai cách vẫn có thể tạo điểm nghẽn cho dòng người. Ngược lại, cửa thoát nạn đóng mở thuận tiện nhưng không đúng cấu hình thử nghiệm cũng chưa đủ căn cứ để sử dụng tại ô cửa có yêu cầu chịu lửa.

Cửa chống cháy cho phòng điện và khu kỹ thuật

Phòng điện, phòng máy và khu vực thiết bị

Khu kỹ thuật thường ít người qua lại nhưng cần duy trì ranh giới ngăn cháy ổn định. Tại đây, tiêu chí lựa chọn tập trung vào giới hạn chịu lửa, kết cấu khung – cánh, phương án liên kết với tường và sự đồng bộ của phụ kiện.

Cửa chống cháy phòng điện không nên được lựa chọn chỉ theo tên phòng. Cần đối chiếu công suất thiết bị, tính chất gian phòng, cấu tạo bao che và yêu cầu trong hồ sơ PCCC. Có trường hợp phòng kỹ thuật nhỏ, nguy cơ cháy thấp không phải ngăn cách theo cùng cách với phòng điện chính hoặc khu vực chứa thiết bị công suất lớn. Sửa đổi 1:2023 cũng nêu một số gian kỹ thuật nước, phòng ẩm ướt hoặc phòng kho nhỏ đáp ứng điều kiện nhất định có thể không yêu cầu ngăn cháy với công năng khác.

Cửa lắp tại phòng kỹ thuật còn phải bảo đảm đủ không gian để vận chuyển, sửa chữa thiết bị. Nếu ô cửa hai cánh, chốt cánh phụ và bộ điều phối đóng cửa cần hoạt động đúng sau khi đóng mở phục vụ bảo trì.

Kho hàng và khu hậu cần

Kho trong trung tâm thương mại có thể chứa bao bì giấy, hàng dệt may, nhựa hoặc nhiều nhóm hàng khác. Diện tích kho, loại hàng và cách phân loại nguy hiểm cháy ảnh hưởng trực tiếp đến giải pháp ngăn cách.

QCVN 06:2022/BXD, sau khi được sửa đổi, phân loại một số gian kho trong nhà công cộng sang nhóm công năng sản xuất và kho khi vượt điều kiện diện tích quy định. Bởi vậy, một kho hàng lớn phía sau khu bán lẻ không nên được đánh giá như phòng phụ trợ thông thường.

Tại khu giao nhận, lỗi hay gặp là chèn cửa mở để xe hàng di chuyển thuận tiện. Cách sử dụng này làm mất khả năng tự đóng, đồng thời xe đẩy và pallet có thể va vào cánh, tay co hoặc khung cửa.

Giếng kỹ thuật và sảnh thang máy

Ô mở tại giếng kỹ thuật hoặc khu vực thang máy phải được xem xét cùng kết cấu bao che. Không nên tự suy luận mọi cửa giếng thang máy đều phải có cùng giới hạn chịu lửa, bởi quy chuẩn có quy định riêng cho từng trường hợp; chẳng hạn cửa giếng thang máy mở ra hành lang bên có thể không bị yêu cầu giới hạn chịu lửa.

Điểm cần kiểm tra là vị trí cụ thể của cửa trên bản vẽ PCCC, cấu tạo sảnh thang, việc phục vụ tầng hầm và giải pháp bảo vệ giếng thang. Chỉ dựa vào tên gọi “cửa thang máy chống cháy” rất dễ chọn sai phạm vi áp dụng.

Khu đông người và khu kỹ thuật khác nhau thế nào?

Bảng trên chỉ phản ánh sự khác nhau về ưu tiên sử dụng. Cả hai nhóm cửa vẫn phải bám theo hồ sơ thiết kế và cấu hình đã được thử nghiệm.

Những chi tiết cần kiểm tra khi nghiệm thu

Bề mặt cửa hoàn thiện đẹp chưa phản ánh đầy đủ chất lượng lắp đặt. Khi nghiệm thu, cần kiểm tra khe giữa cánh và khung, độ phẳng của cánh, vị trí gioăng, liên kết khung với tường, chiều mở và khả năng tự đóng.

Cửa hai cánh phải đóng đúng thứ tự. Khóa và thanh đẩy cần thao tác được mà không phải dùng nhiều động tác phức tạp. Thanh đáy, chốt âm và tay co không được va vào sàn hoặc vật hoàn thiện.

Đặc biệt, cửa cuốn hoặc cửa quay đặt trên lối ra không được coi là lối ra thoát nạn theo QCVN 06. Vì vậy, các ô mở lớn tại khu bán hàng hoặc kho vẫn cần phương án thoát người độc lập, không dựa vào việc nâng cửa cuốn khi có cháy.

Giải pháp cửa chống cháy Nam Phát Mavi cho trung tâm thương mại

Nam Phát Mavi cung cấp giải pháp cửa chống cháy trong trung tâm thương mại theo từng vị trí sử dụng, gồm cửa buồng thang, cửa hành lang, cửa phòng điện, cửa phòng máy, cửa kho và cửa hai cánh cho ô mở lớn.

Cấu hình cửa được xem xét dựa trên kích thước ô chờ, giới hạn chịu lửa yêu cầu, chiều mở, lưu lượng người sử dụng và bộ phụ kiện đi kèm. Với khu vực công cộng, phương án cần ưu tiên thao tác thoát nạn và khả năng tự đóng. Với khu kỹ thuật, trọng tâm nằm ở sự đồng bộ giữa bộ cửa và kết cấu bao che.

Việc đối chiếu hồ sơ trước khi sản xuất giúp hạn chế tình trạng chọn đúng mức EI nhưng sai kích thước, sai chiều mở hoặc dùng phụ kiện không phù hợp với vị trí lắp đặt.

Kết luận

Cửa chống cháy trung tâm thương mại cần được lựa chọn theo chức năng của từng ô cửa. Khu đông người ưu tiên khả năng thoát nạn, thao tác và tự đóng; khu kỹ thuật cần giữ ổn định ranh giới ngăn cháy và cấu hình bao che.

Mức EI là một phần của hồ sơ kỹ thuật, không phải tiêu chí duy nhất. Một bộ cửa phù hợp phải thống nhất từ khung, cánh, phụ kiện đến phương án lắp đặt và cách sử dụng sau bàn giao.

FAQs

Trung tâm thương mại thường dùng cửa EI60 hay EI90?

Không có một mức chung cho mọi vị trí. Giới hạn chịu lửa phải căn cứ vào bộ phận ngăn cháy, công năng phòng và hồ sơ thiết kế PCCC.

Cửa phòng điện có bắt buộc là cửa chống cháy không?

Cần xem xét tính chất gian phòng và yêu cầu ngăn cách trong thiết kế. Không nên kết luận chỉ dựa vào tên “phòng điện”.

Cửa buồng thang có được chèn mở không?

Không nên. Việc chèn cửa làm mất khả năng tự đóng và ảnh hưởng đến giải pháp bảo vệ buồng thang.

Cửa chống cháy hai cánh cần lưu ý gì?

Hai cánh phải đóng đúng thứ tự nếu cửa có yêu cầu giới hạn chịu lửa. Cần kiểm tra bộ điều phối, chốt cánh phụ và tay co.

Cửa cuốn chống cháy có thay cho cửa thoát hiểm được không?

Không. Lối ra có đặt cửa cuốn không được coi là lối ra thoát nạn theo QCVN 06.